مد سریع عاشق لباسهای دست دوم شده است!
جامه پوش: این روزها بازار لباسهای دستدوم حسابی داغ شده و برندهای بزرگ مد سریع هم نمیخواهند از این قافله عقب بمانند. البته این ماجرا کمی پیچیده است و چندان هم بیدردسر نیست.
دو سال پیش، برند معروف سوئدی H&M همزمان با کمپین «سپتامبر دستدوم» بخش «لباسهای دوستداشتهشده قبلی» را در فروشگاه اصلیاش در لندن راهاندازی کرد. برند «زارا» هم پلتفرمی دارد که به مشتریها اجازه میدهد لباسهایشان را بفروشند، تعمیر کنند یا حتی هدیه دهند. اما جالبترین نمونه، پلتفرم فروش مجدد شین بهنام Shein Exchange است که در آمریکا راهاندازی شد تا هم به سود بیشتری برسد و هم خودش را سبزتر نشان دهد. این قابلیت داخل اپلیکیشن شین است و کاربران بهراحتی میتوانند لباسهایی را که قبلاً خریدهاند، بفروشند.
برندهای دیگری مثل Dr Martens و The North Face هم با شرکتهای فناوری همکاری میکنند تا کارهای پشت صحنه مثل ثبت آگهی و ارسال لباسها را راحتتر کنند. این کارها باعث شده است فروش لباسهای دستدوم سریعتر و منظمتر شود و بیشتر به چشم بیاید.
اما نکته جالب اینجاست که این سیستم فروش لباسهای دستدوم دقیقاً از همان روشهای مد زودگذر تقلید میکند؛ همان سیستمی که باعث شده است لباسهای زیادی بخریم و سریع دور بریزیم. اگر قرار باشد از همان روشها استفاده کنیم، مشکل اصلی یعنی تولید بیشازحد و مصرف بیرویه همچنان باقی میماند.
ضمناً رشد سریع بازار لباسهای دستدوم ممکن است مشکلاتی مثل آسیب به محیطزیست، شرایط بد کاری و سوءاستفاده از کارگران را هم بهدنبال داشته باشد. اتحادیههای کارگری میگویند سودهای بالا در بازار فروش مجدد لباسها اغلب به قیمت بیکاری کارگران تمام میشود، درست مثل آنچه سالها در مد سریع دیدهایم.
کمک به زمین؟
کمپین «سپتامبر دستدوم» توانسته توجه خیلیها را به خرید لباسهای کارکرده جلب کند و باعث شده است این سبک خرید کمکم جای خودش را در بین مردم باز کند. اما حقیقت این است که ماجرا جدیتر از یک «ترند» فصلی است؛ چون اگر این حرکت شکست بخورد، فشار صنعت مد سریع همهچیز را از پا درمیآورد؛ از محیطزیست گرفته تا سیستمهای خیریه و بازار لباسهای دستدوم.
مثلاً فقط مؤسسه خیریه آکسفام هر سال حدود ۴۷ میلیون تکه لباس دریافت میکند؛ مقدار زیادی از این لباسها بهقدری بیکیفیت یا غیرقابل استفادهاند که حتی نمیتوان آنها را در فروشگاههای خیریه فروخت. این لباسها به مرکز بازیافت در یورکشایر فرستاده میشوند؛ جایی که بعضیها به کهنه صنعتی تبدیل میشوند و بقیه راهی کشورهای دیگر میشوند.
براساس گزارش جدید ThredUp، پیشبینی میشود تا سال ۲۰۲۸ فروش لباسهای دستدوم از مد سریع هم جلو بزند. آمارها نشان میدهد بازار جهانی این نوع لباسها میتواند به ۳۵۰ میلیارد دلار برسد، درحالیکه برای مد سریع این رقم ۲۶۰ میلیارد دلار پیشبینی شده.
استفاده دوباره لباسها هم باعث صرفهجویی در پول میشود و هم به محیطزیست نفس تازهای میدهد. خرید لباس دستدوم یکی از مؤثرترین روشها برای حمایت از مد پایدار و حفاظت از محیطزیست است. وقتی ما بهجای خرید لباسهای نو و تازه، لباسهای دستدوم انتخاب میکنیم، به کاهش تولید پوشاک جدید کمک میکنیم که خود منجر به کاهش مصرف آب، انرژی و منابعطبیعی میشود. همچنین، این کار باعث کاهش حجم زبالههای نساجی میشود که یکی از بزرگترین مشکلات محیطزیستی در صنعت مد است. با افزایش چرخه عمر لباسها و کاهش تقاضا برای تولید سریع و انبوه، میتوان از آلودگی هوا و آب، انتشار گازهای گلخانهای و مصرف مواد شیمیایی مضر جلوگیری کرد. بهاینترتیب، خرید لباس دستدوم نقش مهمی در حرکت بهسوی صنعت مد پایدار و حفاظت از کره زمین ایفا میکند.
رقابت برای مد سریع سخت است
صنعت مد سریع وعده داده که اگر در تنوع، سرعت و قیمت رقابت کند، مردم با همان اشتیاقی که لباسهای نو میخرند، سراغ لباسهای دستدوم هم میروند. اما تحقیقی که در سال ۲۰۲۲ در مجله «بازاریابی و مدیریت مد» منتشر شد، نشان داد برای خریداران لباس دستدوم، کیفیت و اصالت لباس خیلی مهم است. یک نظرسنجی از شرکت ThredUP نیز نشان داد بیش از ۶۰ درصد خریداران کیفیت را در اولویت قرار میدهند. هرکسی در بازارچههای خیریه یا دستدوم گشت زده باشد، میداند لباسهای مد سریع بهسختی میتوانند با لباسهای نخپنبهای نرم و لوکس یا پارچههای سنگین و باکیفیت گذشته رقابت کنند؛ لباسهایی که برای ماندن ساخته شدهاند.
لباسهای دستدوم؛ دوست محیطزیست، اما نیازمند مراقبت
بااینحال، لباسهای دستدوم را باید با شرایط مناسبی خریداری کرد. خرید لباسهای دستدوم که در ایران با نام «تاناکورا» شناخته میشوند، علاوهبر کمک به حفظ محیطزیست و کاهش مصرف منابعطبیعی در صنعت پوشاک، میتواند به صرفهجویی در هزینههای خانوار نیز کمک کند. اما کارشناسان بهداشت هشدار میدهند این لباسها ممکن است حامل عوامل بیماریزا باشند و استفاده نادرست از آنها سلامت شما را به خطر بیندازد.